تاثیر استرس بر سیستم ایمنی

11 مهر 1401

تاثیر استرس و اضطراب بر سیستم ایمنی


امروزه این یک واقعیت ثابت شده است که استرس روانی ریسک ابتلا به اختلالات التهابی از جمله بیماری های عفونی را افزایش می دهد. دیدگاه قدیمی این بود که شرایط استرس زا اثر مخربی بر ایمنی دارد. با این حال، شواهد جمع‌آوری‌شده به دید ظریف‌تری اشاره می‌کند: استرس بسته به عوامل مختلفی مانند طول مدت شرایط استرس‌زا یا واکنش فرد به آن یا درک آن، می‌تواند هم باعث افزایش و هم کاهش دفاع بدن شود. روش های مختلف سازگاری با شرایط استرس زا ممکن است پیامدهای بسیار متفاوتی بر ایمنی بدن داشته باشد.

واکنش بدن به استرس

دو سیستم اصلی که در این فرآیند سازگاری بدن با شرایط استرس زا کار می کنند، سیستم عصبی (به ویژه مغز) و سیستم ایمنی هستند. در حین واکنش به عوامل استرس زا تبادل پیامی مداوم بین این دو سیستم در تلاش برای حفظ تعادل وجود دارد. مکانیسم‌های مسئول واسطه‌های این فعل و انفعالات هم ، نورواندوکرین و هم اعصاب خودمختار هستند و یک رشته نسبتاً جدید را تشکیل می‌دهند به نام سایکونورایمونولوژی. همانطور که از نام آن پیداست، فعل و انفعالاتی که درآن رخ می دهد دو طرفه هستند: نه تنها تغییرات روانی به تغییرات ایمنی تبدیل می شوند، بلکه محصولات سلول های ایمنی بر مدارهای عصبی نیز تأثیر می گذارند. مسیرهای اصلی درگیر در این فعل و انفعالات، محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) و سیستم عصبی سمپاتیک (SNS) هستند.

در شرایط ایجاد کننده اضطراب،یکی از میانجی‌های کلیدی احتمالاً هورمون آزادکننده کورتیکوتروفین (CRH) است که با افزایش ترشح کورتیکواستروئیدها، کاتکول آمین‌ها از طریق اثر خود بر روی سیستم سمپاتو-آدرنرژیک، یک اثر سرکوب‌کننده ایمنی عمومی را اعمال می‌کند. ترشح CRH از هیپوتالاموس توسط تأثیرات رفتاری، عصبی و عصبی-غدد تعدیل می شود. استرس همچنین ترشح هورمون رشد و پرولاکتین را که عموماً سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند، تغییر می دهد. اگرچه در اوایل واکنش استرس افزایش می یابد، اما در مراحل آخر این هورمون ها کم می شوند.
استرس با بدن چه می کند؟

پیامد بیماری های عفونی با قرار گرفتن در معرض استرس در شرایط مزمن تغییر می کند.استرس مزمن آسیب پذیری افراد را در برابر بیماری های عفونی، نئوپلاستیک و خود ایمنی افزایش می دهد که از جمله تغییرات در سیستم ایمنی در دراز مدت محسوب می شوند. ناملایمات طولانی مدت می توانند فعالیت عصبی-شیمیایی بدن را از تعادل طبیعی خود دور کنند و می توانند تاثیرات منفی موقت و یا حتی دائمی) بر سلامت بگذارند.

تاثیر استرس بر خواب

یکی از تظاهراتی که استرس مزمن به طور از خود نشان می دهد، محرومیت از خواب است که ثابت شده است که در فرآیندهای ایمنی تداخل ایجاد می کند، به عنوان مثال عملکرد سلول های NK، تولید سیتوکاین و پاسخ های ایمنی هومورال به واکسیناسیون را تغییر می دهد.

زمانی که فرد نتواند با شرایط استرس زا مقابله کند، مکانیسم های سیستم های غدد درون ریز اصلی،تغییر می کند و به عنوان پلی بین استرس و نقص ایمنی عمل کند .
مکانیسم های دفاعی سیستم های مختلفی را در بر می گیرد که همه آنها تحت تأثیر استرس هستند. این سیستم‌ها به طور کلی به سیستم ایمنی ذاتی شامل اجزایی مانند پروتئین‌های ترشح شده در سطوح مخاطی و سلول‌هایی که در کشتن باکتری‌ها نقش دارند و سیستم ایمنی اکتسابی که عملکرد ویژه‌تری دارد و آنتی بادی هارا تولید می کنند، تقسیم می‌شوند.
استرس روی پوست چه تاثیری دارد؟

پوست به عنوان یک مانع برای جلوگیری از ورود عوامل بیماری زا عمل می کند. نشان داده شده که بازیابی یکپارچگی پوست در افراد در معرض استرس حاد به تأخیر می افتد و ما با بهبود طولانی مدت زخم ها پس از استرس روانی کوتاه مدت و طولانی مدت مواجه هستیم. این تغییرات عصبی، غدد درون ریز و ایمنی در پی ایجاد استرس در فرآیندهایی مانند سنتز لیپیدها و بیان سیتوکاین ها که در مراحل اولیه بهبود زخم مهم هستند، تداخل ایجاد می کنند.تحقیقات انجام شده بر روی مدل های حیوانی تاثیر گلوکوکورتیکوئیدها و آگونیست های بتا آدرنرژیک را در تاخیر در بهبود پوست پس از آسیب ثابت کرده است.

استرس چه اثری بر ایمنی بدن دارد؟

در شرایط استرس زا ، افزایش غلظت کورتیزول و کاته کولامین ها مانند اپی نفرین و نور اپی نفرین در پلاسما و بافت عملکرد این سلول های ایمنی و در نتیجه تولید آنتی بادی ها را تغییر می دهند. سطوح بالای استرس منجر به کاهش تیتر آنتی بادی های محافظ در برابر پاتوژن های مختلف مانند آنفولانزا، هپاتیت B و ذات الریه می شود.
استرس مزمن با کاهش پاسخ آنتی بادی به واکسن همراه است. ترشح کورتیزول یکی از مسیرهایی است که از طریق آن استرس پاسخ آنتی بادی به واکسن را تغییر می دهد. افزایش ترشح کورتیزول ناشی از استرس با پاسخ ضعیف آنتی بادی به واکسیناسیون همراه است. علاوه بر استرس، افسردگی نیز برای ایمنی هومورال نیز مضر است.

تاثیر استرس بر زندگی

در زمانی که فرد در شرایط استرس قرار می گیرد،علاوه بر تغییرات در فعالیت غدد درون ریز، تغییرات سبک زندگی (تغییردرمیزان مصرف الکل، سیگار ، فعالیت بدنی و الگوی خواب) ممکن است به عنوان واسطه پاسخ آنتی بادی هارا تحت تاثیر قرار دهند. در واقع، سیگار کشیدن، عدم فعالیت بدنی و محرومیت از خواب باعث کاهش پاسخ آنتی بادی به واکسیناسیون می شوند.به نظر می رسد الگوهای خواب تغییر یافته نیز مسئول ایجاد اختلال در پاسخ ایمنی بدن به دنبال قرار گرفتن در معرض استرس باشد. گاهی اوقات، محرومیت از خواب و احساس استرس یکدیگر را تقویت می کنند و بدن را در شرایطی به ضرر ایمنی هومورال قرار می دهند.

راه های پیشگیری و مقابله با استرس

با توجه به آن چه که ذکرشد در شرایط امروزی که انسان ها با منابع ایجاد کننده استرس فراوانی روبرو هستند وبا افزایش شیوع کرونا در سراسر جهان داشتن روانی آرام و زندگی به دور از استرس لازمه برخورداری از سیستم ایمنی سالم به شمار امده و این امر نیز تنها با مشاوره،حمایت های روانی،تغییر سبک زندگی و استفاده از غذاهای سالم و مکمل های دارویی به دست امده و فرد را در رسیدن به کیفیت بهتری در زندگی کمک می کنند.

درمان استرس با کپسول لاسرین

با ما در تماس باشید